Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester

Vanavond is Burns Night! Maar eh… Wat vieren we eigenlijk?

Elk jaar vieren ze door heel Groot-Brittannië ‘Burns Night’. Het is een groot feest dan de hele avond duurt, maar de kans is groot dat je er nog niet eerder van gehoord hebt.

Daarom vandaag een artikel over deze typisch Schotse traditie, die zelfs tot in Londen gevierd wordt! 

WAT IS BURNS NIGHT?

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester

Ontmoet Dichter Robert Burns

Ik weet niet heel veel feestdagen die geheel in de trant van een dichter staan, maar door de hele wereld wordt Burns Night, een avond gewijd aan de Schotse dichter Robert Buns (25 januari 1759 – 21 juli 1796) uitbundig gevierd. 

Robert was de oudste in een gezin met 7 kinderen en zijn ouders waren arme boeren in het dorp Alloway in Ayrshire, Schotland. Hij werd lokaal geschoold en werkte daarnaast op de boerderij van de familie. Al vroeg begon hij met lezen en schreef hij zijn eigen werk vanaf 15 jaar!

Zijn (met name romantische) werk gaf hem succes en met zijn vrouw Jean Armour kreeg hij zelf maarliefst 12 kinderen. 

In 1788 verhuist de familie Burns naar Ellisland Farm, waar Robert een van zijn meest beroemde werken schreef: ‘Auld Lang Syne‘. Helaas verslechterd zijn gezondheid een klein tiental jaren later en overlijd hij op slechts 37-jarige leeftijd.

De Burns Night feestdag valt op 25 januari, zijn geboortedag, wat voor mij persoonlijk pech is, want zijn sterfdag, 21 juli, valt tegelijk met mijn eigen verjaardag. Is mij hier toch mooi een nationale dag door de neus geboord! 

Met een grote avondmaaltijd, de zogenoemde Burns Supper, komen alle Schotse culinaire klassiekers langs en wordt de dichter en zijn werk herdacht. En dat gaat gepaard met een flink aantal bijzondere rituelen, waar je hieronder meer over kunt lezen. 

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester
Robert Burns (en een van zijn vrienden, die hem ‘Rabbie Burns’ mag noemen)

Het start van een Burns Supper

Als de gasten voor de Burns Night samenkomen op locatie, heten de gastheer- en/of vrouw iedereen welkom (als het heel formeel is, dan wordt er doedelzak gespeeld bij het binnenkomen, anders is Schotse muziek ook prima) en wordt er aan tafel plaatsgenomen.

De avond wordt geopend door de ‘Master of Ceremonies’. Iedereen wordt aan elkaar voorgesteld en dan volgt het dankgebed dat Burns zelf schreef: de ‘Selkirk Grace’.

The Selkirk Grace
Some hae meat and canna eat,
And some wad eat that want it;
But we hae meat, and we can eat,
Sae let the Lord be thankit.

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester

Het eten tijdens een Burns Supper

Het mooie aan een echt Burns Supper is dat je zelf kunt bepalen hoe formeel of informeel het is. Het is gebruikelijk om elementen van de avond aan te passen aan de hoeveelheid en wensen van je eigen gasten. 

Traditioneel gesproken bestaat het diner uit drie gangen, maar je kunt natuurlijk ook creatief in de keuken zijn en zelf iets moderns bedenken. 

Het diner begint met een soep, bijvoorbeeld een ‘Scotch Broth’ (recept hier), ‘Cullen Skink‘ (recept hier) of ‘Cock-a-Leekie‘ (recept hier). Ze zijn allemaal behoorlijk eenvoudig, maar voedzaam en verwarmend, precies wat je op een koude avond in januari wilt.

Dan is het tijd voor het pronkstuk van de avond: onder doedelzak-geschal wordt de Haggis (recept hier) binnengedragen. Geheel in stijl wordt Burns’ ‘ Address to a Haggis‘ voorgedragen, wat met veel dramatiek en humor dient te gebeuren.

Bij de zin ‘His knife see rustic Labour dicht’ pakt de spreker zijn mes en scherpt dit. Bij ‘An’ cut you up wi’ ready slicht’ steekt hij het mes in de haggis en snijdt hij deze van boven tot onder open. Onder luid gejuich, natuurlijk!

Na de toast op de haggis (met Schotse Whisky) komt de rest van het hoofdgerecht op tafel, vaak aardappelpuree en gepureerde koolraap, wat in het Schots ‘tatties and neeps’ genoemd wordt. 

Het toetje is meestal de typisch Schotse ‘cranachan‘ (met slagroom, whisky, honing en frambozen – recept hier) of ‘Tipsy Laird’ (Sherry trifle). Yum!

Er komen vaak ook nog kaas en havermoutcrackers op tafel, dat met nog meer whisky wordt weggespoeld. 

 Address to a Haggis 
Fair fa' your honest, sonsie face, (sonsie = beetje brutaal)
Great chieftain o' the puddin-race!
Aboon them a' ye tak your place, (aboon = boven)
Painch, tripe, or thairm:
Weel are ye wordy o' a grace
As lang's my arm.

The groaning trencher there ye fill,
Your hurdies like a distant hill, (hurdies = heupen)
Your pin wad help to mend a mill
In time o' need,
While thro' your pores the dews distil
Like amber bead.

His knife see rustic Labour dicht, (dicht = vegen)
An' cut you up wi' ready slicht, (slicht = vaardigheid)
Trenching your gushing entrails bricht,
Like ony ditch;
And then, O what a glorious sicht,
Warm-reekin, rich! (reeking = stomend)

Then, horn for horn, they stretch an' strive:
Deil tak the hindmaist! on they drive, (deil = duivel)
Till a' their weel-swall'd kytes belyve,
(swall'd kytes = opgezwollen buiken, belyve = spoedig)
Are bent like drums;
Then auld Guidman, maist like to rive, (rive = barsten)
"Bethankit" hums.

Is there that o're his French ragout
Or olio that wad staw a sow, (olio = olijfolie, staw = ziek maken)
Or fricassee wad mak her spew
Wi' perfect scunner,
Looks down wi' sneering, scornfu' view
On sic a dinner?

Poor devil! see him ower his trash,
As feckless as a wither'd rash,
His spindle shank, a guid whip-lash,
His nieve a nit; (nieve = vuist, nit = neet/klein)
Thro' bloody flood or field to dash,
O how unfit!

But mark the Rustic, haggis fed,
The trembling earth resounds his tread.
Clap in his wallie nieve a blade, (wallie = machtig)
He'll mak it whistle;
An' legs an' arms, an' heads will sned, (sned = afsnijden)
Like taps o' thristle.

Ye Pow'rs wha mak mankind your care,
And dish them out their bill o' fare,
Auld Scotland wants nae skinkin ware (skinkin ware = waterige soep)
That jaups in luggies; (jaups = slipt rond, luggies = kom)
But, if ye wish her gratefu' prayer,
Gie her a haggis!

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester
Haggis. Jij liever dan ik!

Het eerbetoon tijdens een Burns Supper

Natuurlijk zijn we er dan nog niet, want na de maaltijd en de eventuele koffie wordt de ‘Immortal Memory‘ uitgevoerd, het belangrijkste eerbetoon aan Burns, waarin wordt verteld over het leven van Robert Burns en over zijn gedichten. 

Dan volgt er een tweede herdenking, genaamd de ‘Ode to the Lassies‘ (toost op de vrouw, uitgesproken door een man, vroeger was het heel serieus omdat de gastvrouw als enige voor het eten zorgde, tegenwoordig is deze ode vaak iets meer humoritisch), met daarna de ‘Reply To The Toast To The Lassies‘ (je raad het al: een van de vrouwen geeft een gevat antwoord op de toost, meer Whiskey vloeit, tralala)

Ten slotte worden als laatste herdenking alle aanwezigen en eventueel personeel/chefs bedankt en gaat het feest echt los. Zang, dans (de Schotse ceilidh, bijvoorbeeld), alles kan. 

Helemaal aan het einde van de avond zingt iedereen staande ‘Auld Lang Syne‘. Hierbij kruis je je armen voor je en houdt je de handen van de personen naast je vast terwijl je het bekende deuntje meezingt. Je hebt het vast wel eens gehoord, zoals bijvoorbeeld elk jaar na het vuurwerk van oud & nieuw in Londen!

Auld Lang Syne
Should auld acquaintance be forgot,
And never brought to mind?
Should auld acquaintance be forgot,
And auld lang syne!

For auld lang syne, my jo,
For auld lang syne,
We'll tak a cup o' kindness yet,
For auld lang syne.

And surely ye'll be your pint stowp!
And surely I'll be mine!
And we'll take a cup o' kindness yet,
For auld lang syne.

We twa hae run about the braes,
And pou'd the gowan fine;
But we've wander'd mony a weary fitt,
Sin' auld lang syne.

We twa hae paidl'd in the burn,
Frae morning sun till dine;
But seas between us braid hae roar'd
Sin' auld lang syne.

And there's a hand, my trusty fiere!
And gie's a hand o' thine!
And we'll tak a right gude-willie-waught,
For auld lang syne.

For auld lang syne, my jo,
For auld lang syne,
We'll tak a cup o' kindness yet,
For auld lang syne.

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester

Organiseer je eigen Burns Supper

Zoals je hebt kunnen lezen, is iedere Burns Night anders en kun je het dan ook helemaal een eigen invulling geven. 

Misschien doe je er een Schotse quiz bij, of een speurtocht in- en rondom je huis. Het gaat erom dat iedereen een goede tijd samen heeft! Ok, ok, je wilt misschien ook de Schotse whisky niet overslaan en misschien iets in echte Tartan (Schotse ruit) aantrekken! 

Burns Suppers worden het meeste in Schotland gehouden, maar tegenwoordig kun je ze eigenlijk wel overal ter wereld vinden. Er zijn zelfs heuse ‘Burns-clubs’ te vinden en in Londen zijn er op 25 januari overal in de stad thema-feestjes.

Hier vind je een complete gids van Visit Scotland over Burns Night >> 

ebooks.visitscotland.com/burns-night-guide

Hier vind je een complete gids met Schotse recepten >> 

ebooks.visitscotland.com/recipes

https://ebooks.visitscotland.com/recipes/

visitlondon.com/…/burns-night-in-london

londonist.com/…/best-places-in-london-to-celebrate-burns-night

 

Vandaag is Burns Night! Maar eh... Wat vieren we eigenlijk? || The London Tester
Het Robert Burns Beeld in Central Park, New York – het eerste beeld van hem dat buiten Schotland werd neergezet!

Delen / Bewaren:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.